Categories

Түркияда Кожогелди Култегиндин 8 китеби жарык көрдү.

Түркияда кыргыз эл акыны Кожогелди Култегиндин 8 китеби жарык көрдү. Бул тууралуу акын өзүнүн «Фейсбук» баракчасына жарыялады.

Китептер Кожогелди Култегиндин 60 жаш мааракесинин урматына чыгарылды.

ТҮРКИЯДА 8 КИТЕБИМ ЖАРЫК КӨРДҮУрматтуу достор, ушул күндөрү Түркияда 8 китебим жарык көрдү.Бул китептер акын катары…

Опубликовано Кожогелди Култегин, Кыргыз эл акыны Понедельник, 17 февраля 2020 г.

 

 
Categories

Чыңгызхан Кожош, төкмө акын: “Алгачкы ирет айтышка Акжолтой менен чыккам” (Маек)

Кыргыз эли өнөргө бай эл. Манасчылык менен төкмөчүлүк  мунун анык далили болуп берет. Жеңижок, Токтогул аталардын жолу менен келе жаткан өнөрлүүлөрдөн азыр дагы уучубуз куру эмес. Мына ушундай бийик талантты аздектеп, кастарлап келе жаткандардын бири Чыңгызхан Кожошев. Өзү жаш болгондугуна карабай, сөздөрү салмактуу, ырлары курч төкмөлөрдүн бири. Шахтадан сахнага аттанган акын менен чыгармачылык тууралуу азын-оолак кеп салдык.

Жакында калың журтка концерт берүүгө камынып жатыптырсыз, кепти мына ушундан баштасак. Концерт берүү да чоң жоопкерчилик эмеспи. Даярдыктар кандай?

  Кыргызда “Отузунда орок орбогон, кыркында кылыч чаппайт”,- дейт эмеспи. Анын сыңарындай, кудай өнөрдү берген соң аны бага билип, элдин сынына, назарына койчу кез келди деп турабыз. Даярдык боюнча айтсам, бир жылдан бери ойлонуп жүргөм. Буйруса, 17- мартта Улуттук филармонияда калың элдин батасын алып, тушоо кесүү концертимди өткөргөнү жатамын. Алгачкысы болгондуктанбы аябай чоң жоопкерчилик, толкундоо болот экен. Кудай буйруса, өнөрдү барктап, сөз тыңдап, ыр сүйгөн ышкылуу элибиз барда ойдогудай өтөт деген ишенимдемин.

Өнөр дүйнөсүнө кантип аралашып калгансыз? Бул чөйрөнүн даамын татып келе жатканыңызга канча жыл болду?

– Негизи, ата-тегимде сөзмөр, жамакчы, санжырачы адамдар болгон экен. Демек, кан менен келе жаткан касиет деп түшүнөм. Шаарга ЖОЖго тапшырууга келгенде багытым чыгармачылыкта экенин туюмумда сезип, журналистика факультетине же гуманитардык факультеттерге тапшыруум керек деп чечкем. Бирок, менден улуу агаларым ” андай кесип менен жумушсуз каласың, техникалык билим ал, инженерлерге суроо-талап күч” деп, улуулугуна салышып тоо-кен институтуна таршыртышкан. Акырындык менен жүрүп отуруп менин чөйрөм, келечегим сөзсүз чыгармачылык менен байланышта болуш керектигин түшүнүп, окуу жайды аяктагандан кийин, чыгармачылыкка аралашып баштадым. Биринчи жолу 2011-жылдын кеч күзүндө “Айтыш” коомдук фондуна барып,  салт боюнча устатыбыз Амантай Кутманалиевге учурашып ырдап, сынынан өткөм. Ошондон бери аздыр-көптүр аралашып келе жатабыз.

Алгачкы ирет айтышка качан чыккансыз? Элдин сүрүнөн улам сөз таппай калган учур болду беле?

  2013- жылы  демилге көтөрүлүп, жаш акындардын катары калыңдады, буларга өзүнчө айтыш өткөрөлү деп, “Айтыш” коомдук фонду атайын каражат бөлүп, жол жобосун иштеп баштады. Аталышы Амантай Кутманалиевдин сунушу менен “Жаш таңдай” деп аталган. Тандоо туруна отуздай жаш талапкер катышып, он алтыбыз өткөнбүз. Ошол алгачкы айтышымда ыраматылык Акжолтой Канатбек уулу экөөбүз туш келгенбиз. Ал кезде Акжолтой жашы менден кичүү болгону менен бала күнүнөн айтышты көрүп, сахнага чыгып калган кези экен. Экөөбүз мыкты айтыш курбасак дагы, элдин сүрөөнүнө алынган айтыш болгон. Ал эми, эл алдында сөз таппай калуу, кудайга шүгүр  болгон жок, болгону ошол  айтыш учурунда оюңду жеткиликтүү, дал төбөсүнөн түшүп айта албай калуу, жылаңач төөнү такымга чапкандай жооп айтуу деген нерселер айтыш учурунда болбой калган үчүн ичиң ачышкан кездер болот.

Чыңгызхан Кожош, төкмө акын: “Алгачкы ирет айтышка Акжолтой менен чыккам” (Маек)

Эсиңизде калган айтыштагы бир окуяны айтып берсеңиз?

  Акындар чогулган жерде сөзсүз улуу муундагылар өткөн- кеткен окуялардан кызыктуу кеп козгоп, жаштар бирин-бир катуу тамашалоо, чымчылашмай, азил -күлкү кылып бирине миңди кошуп, көбүртүп-жабыртып күлкү чыгармай көп болот. Кайсы бир айтышта бир жаш акыныбыз шашып калып, үстүнө саймалуу чапан, астына спорттук шым кийип сахнага чыгып кетет. Аны өзү байкабайт, жарым саат айтышып, келип,  формасын котороюн десе эле спорттук шымчан турат дейт, көрүп алып бир жарылып күлгөнбүз. Дагы бир айтышта, калыстар тобу кечигип, эл күтүп отуруп калат, улам-улам кол чаап. Анан арабыздагы бир шумураак, энөөрөк бир акыныбызга айтат, эл сени, “калыстар келгиче чыгып ырдап турсун” дейт. Бол, батыраак деп шаштырып сахнага чыгарып ийиптир. Тигил эл алдына чыгып, жүгүнүп, микрофонго барып “атайын суранып калыпсыздар, эмесе Алымкул атабыздын термесин аткарып берейин” дегенде эл жарымы таң калып, жарымы күлүп, кол чапты. Анан эле отурайын деп микрофон коюлган отургучка барып олдоксон кыймылдап алып буту тийип кетсе, жанагы отургуч пенопласттан жасалганбы, камгактай жеңил неме жылып кетти. Тиги артын карабай эле отурду эле, ошончо элдин алдында чалкасынан кетти. Шашып калган неме жөн эле түз туруп кетпей, аркасына оңкобаш атып турду. Эл күлүп атат. Ага деле моюн бербей, камырабай кайра отуруп, термесин баштады. Жарымына келгенде унутуп калыптыр, анысын билдирбей бүтүрүп кое бербей “унутуп калдым биягын, жамактап айтам тиягын” деп элди ого бетер күлдүргөн.

Чыңгызхан Кожош, төкмө акын: “Алгачкы ирет айтышка Акжолтой менен чыккам” (Маек)

Жарыштан  мурда саяпкер күлүгүн суутуп даярдайт экен. Ал эми акындар айтыштын алдынан өздөрүн кантип даярдайт?

– Ар бири акындын артыкчылыгы, кемчилиги бар. Ошого жараша изденип, даярданат  болушу керек. Бирок,  ой өрүшүң кенен, дүйнө таанымың, чабытың бийик болуш үчүн сөзсүз окуу керек. Ошону жөн эле окуп койбой, убагы келгене сахнада колдоно билүү да артыкчылык го дейм. Азыр эми, маалыматтын заманы, баарысы интернетте. А түгүл, окуунун ордуна аудио китептерди колдонуп атышат көрүнөт.

Өнөр жолунда таптаган устатыңыз ким?

– Мен бир устатты спортчулардай жеке машыктыруучу деп айта албайм. Азыркы улуу муундагы акындар баарысы устатым. Ким кимисинен чыгармачылыкка байланыштуу  акыл -кеңеш сурабайын аянбай жардам беришет. Өзүндө бар өнөрүн көрсөтүп, үйрөтүп, жол нускап келе жатышат. Бирок, акыркы учурларда чыгармачылык кечелерди, айтыштарды уюштуруп келдик, жакында жеке чыгармачылык концертимдин өтүүсүнө дагы түрткү болуп, көмөгүн көрсөтүп, устаттык  кылып келе жаткан Жеңишбек Жумакадыр жана Аалы Туткучев агаларым.

Адам төрөлгөндө эле анын маңдайына тагдыры жазылып калат. Аны адам өзү өзгөртө албайт дегенге ишенесизби?

  “Ишеним болбой иш болбойт” деген кыргыздын жакшы сөзү бар эмеспи. Демек, кандай ойлонсоң, кандай жүрсөң ошого жараша тагдыр күтөсүң. Айтматов атабыздын, “Адамга жараша тагдыр, тагдырга жараша адам” дегени бар го, муну эки жагынан карап, ар ким өз баалуулугуна, түшүнүгүнө жараша кабылдап алса керек.

Чыңгызхан Кожош, төкмө акын: “Алгачкы ирет айтышка Акжолтой менен чыккам” (Маек)

Биздин өлкөдө маданияттын, адабияттын абалы кандай?   

– Жалпысынан өсүп жаткандай түр көрүнөт. Бирок, мамлекеттин каккан казыктай бекем идеологиясы болбосо, так ушул эки тармак аркылуу калктын аң -сезимин, акыл -эсин каалаган  жакка акырындык менен эч күч колдонбой буруп кетчү сыйкыры. Тактап айтканда ушул тармак аркылуу элди асылдыкка же айбан чалыш, маңкурттукка тарбияласа болот экен. Менимче, азыркы маданияттагы, адабияттагы абалды учурдагы коомдогу көрүнүштөр бадырая көрсөтүп, барометрлик милдетти так аткарып жатат.

Чыгармачыл адамдын түгөйү болуу кыйын деген кепти көп угам. Сиз буга кандай көз караштасыз? Өмүрлүк жарыңыз тууралуу айтып берсеңиз?

– Туура айтылган сөз го, кайсы бир деңгээлде. Анткени, чыгармачыл адамдар көбү чыргоо же ар дайым жаңыга умтулган, демек көндүм эмес нерсе адамга а дегенде ыңгайсыздык жаратышы мүмкүн. Эң биринчи  жашоо чыдамкайлыкты эки эсе талап кылат, бирок, сыймыгы да ошончо болсо керек. Ал эми  келинчегим касиеттүү Көлдүн кызы. Дөөлөс уруусунан,  кадимки Сарт акенин урпактары. Кесиби экономист. Чыгармачылыкты түшүнөт, кош колдоп колдоп келе жатат.

Төкмөлүктөн сырткары эмне менен алектенесиз?

– Төкмөлүк бул өнөрүм. Ал эми кесибим боюнча тоо-кен инженеримин.  Студент кезде бүтүрүүчү курста иштеп жүргөндө “Макмал” алтын кенине жумушка кирип иштегем. Ал жакта иштеп жүрүп чыгармачылыкка баш отум менен кирем деп чечим кылып, баштагам. Кесибим менен да иштеймин. Учурда чыгармачылыкка бир жактуу иштеп жатамын. Ошол себептен чыгармачылык кечемди “Шахтадан сахнага” деп атадым.

Кыргызстандын кайсы жеринде төрөлүп, өскөнсүз?

 – Алтын-Чөйчөк аталып кадимки Санчы сынчынын купулуна толгон Тогуз-Торонун Кара-Суу ( Киров) айылында төрөлүп, өскөмүн.

Мекен сиз үчүн эмне?

–  Мекен мен үчүн- бабаларымдын мурасы, урпактарыма берилчү аманат. Кыскасы татыктуулукту талап кылган, мени мен кылып турган жер.

Чоң рахмат! Чыгармачылык кечеңизге ийгилик каалайбыз!

Маектешкен: Гүлзада Абдырахманова 

 

!

 

 
Categories

Бишкекте “Манасчы” спектакли коюлат

Бишкектеги Арсен Өмүралиев атындагы шаардык театрда “Манасчы” спектакли коюлат.

Анда байыркы кыргыздардын дипломатиясы, диний жана медициналык дүйнө таанымы, үрп-адаттары, жашоо-турмушу жөнүндө баяндалган. Ал Жусуп Мамайдын вариантынын негизинде тартууланат.

Спектаклдин бет ачары 18-февралда болуп, төрт күн катары менен көрүүчүлөргө тартууланат.

 
Categories

Бишкек баатырга арналган китеп жарык көрдү

Бүгүн, Ишеналы Арабаев атындагы Кыргыз мамлекеттик университетинин жыйындар залында “Бишкек баатыр” китебинин бет ачары болуп өттү.

Иш-чарага коомдук жана мамлекеттик ишмерлер, жазуучу-акындар, тарыхчылар жана студенттер катышты.

Аталган китепти Бишкек баатырдын урпактарынын сунуштоосу менен төкмө акын Шекербек Адылов дастан кылып жазып чыккан. Автордун айтымында, китепти жазууга 5 жылдай убакыт кетип, ал 1000 нускада жарык көргөн.

 

 
Categories

Иран кинолорунун күндөрү Ош шаарында улантылат

11-14-февраль күндөрү Кыргызстандын борбору Бишкек жана түштүк борбору Ош шаарларында жыл сайын Ислам революциясынын жылдыгына карата салтка айланып калган Иран кинолорунун күндөрү өтүүдө.

Аталган маданий иш чара Бишкектеги Алыкул Осмонов атындагы Улуттук китепканада башталды. Андан соң Ислам революциясынан кийинки мезгилдеги Иран Ислам Республикасынын жетишкендиктерин чагылдырган кыскача видео тасма көрсөтүлдү.

Иран Ислам Республикасынын Кыргызстандагы Толук жана Ыйгарым укуктуу элчиси Саид Харрози: “Бул иш чара мен Кыргызстандагы дипломатиялык миссиямды аткара баштагандан кийинки экинчи маанилүү салтанат болуп саналат. Биринчиси – өткөн жумада Тегеран-Бишкек түз аба каттамынын жүрө башташы”,- деди.

Ал эми 13-14-февраль күндөрү Иран кинолорунун күндөрү Ош шаарында улантылат.

 
Categories

Темирбек Матыбаев: “13 жашымда алгачкы жолу республикалык айтышка катышып 2-орунду алгам” (Маек)

Төкмөлүк  кыргыз, казакка гана таандык, сейрек кездешүүчү өнөр. Ата бабадан мурас болуп калган бул өнөрдү аздектеп, таптап, багып келе жаткан акындардан азыр да уучубуз куру эмес. Алардын бири Темирбек Матыбаев. Жаш болгонуна карабай эл оозуна жаңыдан алынып, телчигип келе жаткан Темирбек учурда төкмө акын Элмирбек Иманалиевдин шакирти. Устатым баскан жол менен баратам, деген Темирбек бизге чыгармачылыгы тууралуу маек куруп берди.

Улуу өнөрдү аркалап, акын болсом деген тилек менен өсүп келе жаткан жигитсиң. Айтсаң, бул өнөрдү сен тандадыңбы же төкмөлүк сени тандадыбы?

– Өнөр “Атанын каны, эненин сүтү менен келет”- деп, коюшат эмеспи. Төкмөлүк дагы дал ошондой жол менен берилген улуу касиет десек болот. Бул суроого мындай жооп берейин. Мен төкмө болууну кааладым, төкмөлүк мени тандады.  

Темирбек Матыбаев: "13 жашымда алгачкы жолу республикалык айтышка катышып 2-орунду алгам" (Маек)

Жакында эле жалпы журтка кайрылуу жасап, бийликти курч сындап ырдадың. Муну эл кандай кабыл алды? Бийлик тараптан эч кандай кысым болбой элеби?

– Бийлик тараптан жеке башыма азырынча эч кандай кысым боло элек, кыргызда “баш кесмек бар, тил кесмек жок” деп коет эмеспи. Кайрылууну уккан, көргөн кишилер өркөнүң өссүн деп алкап, батасын берип жатышат. Абалтан эле акындар элдин заарын зардап, акыйкатты тайманбай айтып келишкен. Бирок ар бир замандын Арзыматы да болот эмеспи, а биз Элмирбек Иманалиевдин шакирттери Токтогулдун жолун жолдоп элдин көйгөйүн, акыйкатты тайманбай ырдап келе жатабыз.

 

Биздин өлкөдө сөз эркиндиги барбы? Дегеним айтыштарда акындарга тигиндей, мындай айтышасыңар деп талаптар коюлбайбы?

– Башка коңшулаш өлкөлөргө караганда бизде сөз эркиндиги бар. Бирок теледен берилген айтыштарда бийликке карата айтылган ачуу сындарды кесип койгон учурлар да болот. Ал эми “Айтыш коомдук” фонду өткөргөн айтыштарда акындарга чектөө жок, ар ким оюндагысын каалаганын айтат.

 Үй-бүлөңдө же жакындарыңда улуу өнөрдү аркалаган адамдар барбы?

– “Аккан арыктан суу агат”,-деп коет эмеспи. Бул сөз да жөн жеринен айтылбаса керек. Негизи эле кыргыздын ар бир кебинде жан бар, тереңинде чоң философия жатат. Мага бул өнөр тай жагыман өткөн десем болот. Малабаш деген чоң тагам оозунда кеби, жүрөгүндө деми бар төкмө акын болгон экен. Аны Коргоол акындын шакирти болгон деп айтышат. 

Темирбек Матыбаев: "13 жашымда алгачкы жолу республикалык айтышка катышып 2-орунду алгам" (Маек)

Төкмөлүккө канча жашыңдан баштап кызыгууң пайда болду?

– Мектепте окуп жүргөндө адабиятка кызуугум артып, сүңгүп кирип кеттим. Манас айтып, поэзия окуп, төкмө акындардын айтыштарын калтырбай көрчүмүн. Акырындан бул чөйрөгө арбалып, айтыш десе ичкен ашымды жерге таштачу элем. Теледен берилген айтыштарды жантыгымдан жата калып, калтырбай көрчүмүн. Улам кызыгып комузга бара баштадым. Башында устатым Элмирбек Иманалиевдин ырларын жаттап алып ырдай берчүмүн. Кийин улам аз-аздан жамактап жүрүп 6-классты бүтүп, Элмирбек Иманалиев устатыма шакирт боломун деп шаарга келдим.

Темирбек Матыбаев: "13 жашымда алгачкы жолу республикалык айтышка катышып 2-орунду алгам" (Маек)

Залкар акын Элмирбек Иманалиевге шакирт болууңдун да бир себеби болсо керек?

– Устатым Элмирбек Иманалиевге шакирт болуу менин кичинемден берки кыялым болчу. Кудай мага бул нерсени он үч жашымда буйруду. Ошол күндөн бери акыл-насаатын, кеңешин угуп, үлгүсүн алып келе жатамын.  Токтогул Сатылгановду Калык, Алымкул, Коргоол, Барпы аталарыбыз издеп келип батасын алып ээрчип жүрүп үлгү алган экен. Азыркы күндө да Токтогулдун устат-шакирт өнөрканасы уланып жатат десек болот. Азыркынын Токтогулу Элмирбек Иманалиев устатымдын шакирттеринин бири экендигиме сыймыктанам.

Темирбек Матыбаев: "13 жашымда алгачкы жолу республикалык айтышка катышып 2-орунду алгам" (Маек)

Алгачкы жолу качан айтышка чыктың? Айтыш фондго келген күнүңдү эстейсиңби?

– “Айтыш коомдук” фондуна алгач келгенде он үч жашта элем, келерим менен учурашып төгүп ырдагам. Ал жердегилердин баары батасын берип, кабыл алышкан. Аябай сүйүнүп, көпкө чейин толкунданып жүргөм. Ошол күндөр азыр деле көз алдымда. “Айтыш коомдук” фондуна келгенден кийин алты айдан соң 2017-жылы Ашыраалы Айталиев атабызга арналган “Республикалык Жаш-таңдайлар” айтышы өтүп, биринчи жолу ошондо чоң айтышка катышкам. Ийгилик жылмайып, 2-орун менин шыбагама буйруган. 

Темирбек Матыбаев: "13 жашымда алгачкы жолу республикалык айтышка катышып 2-орунду алгам" (Маек)

Чыгармачыл адамдар сүйүүгө бат кабылып, башкача сүйөт деп айтып калышат эмеспи. Сен дагы бул ойго кошуласыңбы? 

– Албетте, жүрөгү бар адам сүйөт да. Сүйүү-бул улуу, ыйык деп түшүнөм. Чыгармачыл адамдар сезимтал келет. Ошол себептүү да башкача сүйөт дешсе керек. Сүйүү бар үчүн  акындар ыр жазып, обончулар обон чыгарып даңазалап келет да. Мен толугу менен кошуламын. Буга устатым Элмирбек Иманалиевдин ырын мисал кылгым келип турат:

Акыңар жок сүйүүдөн уялууга,

Арзышкыла! Сүйгүлө! Кубангыла!

Алтын күмүш дүйнөңдөн эмне пайда ?

Ак сүйүүсүз жүргөндөн уялгыла!

Күйөрман кыздарыңды кызыктырган суроо ушул болсо керек, жүрөгүңдүн ээси барбы?

– Жок…

Төкмөлүк өнөрдөн сырткары эмнеге кызыгасың? Бош убактыңда алектенип калган башка да кызыккан нерсең барбы?

– Учурда Муратаалы Куреңкеев атындагы музыкалык окуу жайда билим аламын. Бош убактым болуп калса эле  “Айтыш коомдук” фондунда өткөргөнгө шашамын. Устатымдан бир нерсе үйрөнүп калсам экен деп далалат кыламын. Менин кызыкканым да, сүйгөнүм да айтыш. 

Темирбек Матыбаев: "13 жашымда алгачкы жолу республикалык айтышка катышып 2-орунду алгам" (Маек)

Өзүңдүн туулуп-өскөн жериң, үй-бүлөң тууралуу айтып берсең?

Бул суроого дагы устатымдын ыры менен жооп бергим келүүдө:

Жүрөгүмө тыз дей түшүп кечээгим

Эске түшөт айлың кайсыл десе ким.

Азканакай кара талдар дүпүйгөн,

Айыл тоонун кармап алган этегин. 

Жогорудагы ырда сүрөттөлүп айтылган айылда төрөлгөм. Ал Токтогул районуна караштуу Кызыл-Өзгөрүш айылы. Үй-бүлөм тууралуу айтсам төрт бир тууганмын. Эки карындашым, бир агам бар. Ата-энем айыл жергесинде турат айтыштарымды көрүп, угуп сүйүнүп калышат. Мага дем берип, кубаттап тургандар дал ошол адамдар.

Темирбек Матыбаев: "13 жашымда алгачкы жолу республикалык айтышка катышып 2-орунду алгам" (Маек)

Гүлзада Абдырахманова

 
Categories

Баткен драма театрына жаңы жетекчи дайындалды

Баткен облусундагы Апаз Жайнаков атындагы Баткен облустук музыкалык-драма театрынына Мамажан Бердишев директор болуп дайындалды. Бул тууралуу Маданият маалымат жана туризм министрлигинин басма сөз кызматы билдирди

Баткен драма театрына жаңы жетекчи дайындалды

Ошондой эле аталган театрдын көркөм жетекчиси кызматына Курманбек Ниязбеков келди. 

Баткен драма театрына жаңы жетекчи дайындалды

Тиешелүү буйрукка Маданият маалымат жана туризм министри Азамат Жамангулов кол койгон.

 

 
Categories

Нарсулуу Гургубаева: “Мен дүйнөнү калбаш үчүн жек көрүп, Сен аман бол жүрөктөгү бир адам!”

На изображении может находиться: Нарсулуу Гургубай

Алданбаган, калдаңдаган кар дүйнө!
Сенин жолуң татаал дагы, муздактыр…
Күнүм болуп, сүйүүм болуп жанды эле,
Күйүт болду күлмүңдөгөн бир жакшы.

Күйүт болду… Кетти анан… Жөн кетти,
Айтпай кетти себебин да, шартын да.
Дагы алдыда мен сөз күтчү жол көптүр,
Бирок билем – жок сөз гана айтылбайт.

Мен да кеттим. Билем жолдо көп көрдүм:
Жолдогулар кылчактабайт, кайрылбайт!
Кеткен жолум көңүлүмө төп келди,
Кеткен жанды күттүм, бирок ай жылдап…

…Арман тагдыр, кайран тагдыр чектелүү,
Азганыма, жазганыма чыдаган…
Мен дүйнөнү калбаш үчүн жек көрүп,
Сен аман бол жүрөктөгү бир адам!

Аман болгун жүрөктөгү бир Аалам!..

♦ ♦ ♦

Күн ойгонот сен жашаган тараптан,
Мен тарапта Күн өлөт да, Күн өчөт.
Билем, сенде Күндү тосмой адат бар,
Мени Күндүн батпаганы жүдөтөт.

Чыгыш… Батыш… Аралыгы бир кылым,
Менин дүйнөм тең экиге бөлүндү…
Мен Кудайга салып турсам сыртымы,
Не Кудайдай жалгыз болуп көрүндүң?

Не жолуктуң күүгүм талаш кеч күздө,
Не төгүлдүң жамгыр кары аралаш?!
…Бул дүйнөнү бөлбөй жашайт эстүүлөр,
Тегиз дүйнө теңсиздиктен жаралат… .

…Бар экенсиң мен жашаган дүйнөдө,
Кечим менин, кечиккеним бир өмүр.
Кечир мени, сен тазарган күнөөдөн,
Менин кошо тазарганым күнөөдүр…

Жаратканга салып тургам сыртымы,
Жараткандай жалгыз болуп көрүндүң…

♦ ♦ ♦

Жалын сүйүү, жарым бакыт апкелген,
Деңиз дүйнөм, эгиз дүйнөм, сөз дүйнөм…
Жашап жүргөм мен дүйнөгө баш бербей,
Дүйнөнү да шул жашоого көндүргөм.

Бийиктерден бийиктерге ээрчиткен,
Жалган дүйнөм, жанган дүйнөм, Күн дүйнөм…
Сүйүү менен ай тутулган, Жер бүткөн,
Билем эми жаркып жашап үлгүрбөйм…

Мен баары бир күйүп кетем күтүүдөн,
Жарым сүйүп, жарым жашап көн дебе.
Шул бакытка жарашпаган үчүн мен,
Жашоого да жарашпаган өңдөнөм…

…Кең дүйнөнү кезип, безип кеттим мен,
Куса менен бүтпөгөн да, өтпөгөн…
Коштошпостон кетет, билем, эрктүүлөр
Коштошпостон кеткенди мен жек көрөм.
Коштошпостон кеткендерди жек көрөм…

♦ ♦ ♦

Кантип жашап жаттың экен, жаралуум,
Карайлаган, кар айланган күндөрдү?!
Жазыла элек жалгыз ырың санаалуу
Жарыттыбы, карыттыбы дүйнөңдү?

Канттиң экен?! Балким көөнүң чыйрыкты
— Кыштан эмес, адамдардан көбүрөк.
Бир калчанган, бир жалтанган жыл бүттү,
Өмүр шунтип ойду-келди төгүлөт…

Канттиң экен? Мен чарчадым ызгаардан,
Күкүктөгөн өз үнүмдөн чарчадым.
Жалган жомок күткөн жандар бул шаарда,
Жаңы жылга жасалгалап арчасын,

Шөкөттөштү… Үй, көчөсүн, муң-зарын,
Шөкөттөштү, аяр, коомай, сыртынан…
…Өчөт жарык, өчөт баары бир жанып,
Менин жолум бир бороон да, бир туман!

Кантип жашап жаттың экен, жаралуум,
Карайлаган, кар айланган күндөрдү?!
Жазыла элек ырың ээлеп санааңды,
Жарытты же карытты го дүйнөңдү…

♦ ♦ ♦

Бирде күздөй көшөгөсү сапсары,
Бирде жаздай жашыл болуп бүчүрлөп.
Бир сен болуп алыс, алыс жактагы,
Кээде менин бакыт кирет түшүмө…

Бул бир кыял, бул жөн түштөр болгону,
А эшикте чындык бороон, бурганак.
Күн жүрөгүм, мен дагы эле жолдомун,
Жолдогу өмүр жоголот же уурдалат!

Арасында асыл, жашыл түштөрдүн,
Өмүр ушул, ала салган миң агым.
Көп агызды… Дагы агызат туш келди,
Канталаган канаттарым, чыдагын!

Күн жүрөгүм, сенин сүйүүң жеңбесе,
Жеңет мени тагдыр бир күн нөшөрлүү.
Жеңилбегин мен жеңилген жерде сен,
Мен көшөрбөй койгон жерде көшөргүн!

Дүйнө ушул – көбүктөнгөн көк ирим,
Бирде сыздайт, бирде бийлейт, бир ыйлайт.
Сен жыгылба… Сени аясын Теңирим,
Сен жыгылба… Туулар жалгыз жыгылбайт!
Сен жыгылба, сен жеңилбе, Күн жүрөк…

♦ ♦ ♦

Сен кейибе тагдырыма муң баскан,
Өтөт баары, унутулат, ардактуум…
Кеткен досту, кеткен касты, курдашты,
Кечирбесем мен мен болбой калмакмын.

Унутулган эч нерсе эмес, эч нерсе,
Жалгыздардын жаны бекем, жолу өжөр.
Алсыз болуп кокус сага эстелсем,
Алсыздарга караан-кубат боло көр…

Мени аяба күйсөм, сынсам, жыгылсам,
Күн кулабайт, гүлдөр менсиз соолубайт.
Менсиз деле жаркып атат Улуу таң,
Менден калган жол өмүрүн жол улайт.

Сен Жарыксың… Мен жалтандым жарыктан,
Күнөө менде чоң сүйүүдөн кичирген.
Аалам ушул жылдыз өчкөн, жан учкан,
Миң жарык бар бир жарыктын ичинде.

Мен жалтандым, жаздым багыт, бактыман,
Менин эми барар жагым белгисиз…
Жолдор жолго уланганын жактырам,
Мекен мага дүңгүрөгөн Жер жүзү!

♦ ♦ ♦

Жүк-200… Жүз? Эки жүз? Мүмкүн миң,
Каргыш тийгир, сен канчанчы табытсың?!
Кимдин азыр чарт айрылып күлкүсү,
Кимге өчтү жанып турган жарык Күн?

Ушул жерге кан сураган, жан алган,
Кандай максат сени апкелди жетелеп?
Камгагым ай, калдаңдаган шамалдан,
Көчөтүм ай, көөнө бакка көчө элек…

Ким элең сен? Атасыңбы? Энесиң,
Же баласың үйдө жалгыз чырактай…
Кимдин азыр өрттөп жатат денесин,
Тирүү калган айыбы өзүн чыдатпай?

Тирүү калган… Сени тирүү билгендер
Эзет өзүн, эчен жылдар эсин жейт…
Сени апкелген кул жолдорду бул жерге
Сени апкеткен жолдор эми кечирбейт!

Эл бийлеген бектин, байдын, жакшынын,
Катасы сен, бирок алар билишпейт.
…Өз кайгысын көрбөгөндөр бактылуу.
Төмөн турган төмөндүктү бийик дейт…

Жүк-200… Жүз? Эки жүз? Мүмкүн миң,
Каргыш тийгир, сен канчанчы табытсың?!
Кимдин азыр чарт айрылып күлкүсү,
Кимге өчтү жанып турган жарык Күн?..

 
Categories

Түркияда Курманжан Датканын элесине арналган “Азиянын биринчи генерал айымы” аталышында маданий иш-чара уюштурулду

Анкара шаарында  Кыргызстандын Түркиядагы Элчилиги Түркиядагы Жергиликтүү ой жүгүртүү коому менен биргеликте Курманжан Датканын элесине арналган “Азиянын биринчи генерал айымы” деп аталган эскерүү маданий иш чарасын уюштурду.ТИМден алынган маалыматка караганда, эскерүү иш – чарасында Курманжан Датка тууралуу кыскача видео тасма көрсөтүлдү.

Элчи Кубанычбек Ѳмүралиев, Түркия Республикасынын Президентинин башкы Кеӊешчиси Ялчын Топчу жана башка мамлекеттик кызматкерлер Курманжан Датканын өмүрү жана ишмердүүлүгү жөнүндө баяндама жасашты. Элчи Кубанычбек Ѳмүралиев өзүнүн даанышмандыгы, акылмандыгы жана нукура дипломаттыгы менен тарыхта калган Датка айым – өз балдарынын гана эмес, кыргыз элинин да мээримдүү энеси болгондугун, кыргыз элинин бейпилдигин камсыз кылуу үчүн өз уулун курмандыкка бергендигин, аткарган иштери,  келечек муун үчүн унутулгус нерсе экендигин айтып ѳттү. Өзгөчө, Курманжан Датканын жашыруун ат менен жарыялаган ырларын, акындык талантын да баса белгиледи.

Түркия Республикасынын Президентинин башкы Кеӊешчиси Ялчын Топчу Курманжан Датканы бүткүл дүйнѳдѳгү айымдар үчүн үлгү катары тааныта турган кыргыздан чыккан Түрк элдеринин баатыр аялзаты болгондугун белгиледи. Түркиянын Парламенттер аралык достук Тобунун жетекчиси Сабри Ѳзтүрк ѳз сѳзүндѳ, Курманжан датка түрк дүйнѳсүндѳ кадыр баркка арзыган күчтүү генерал айым экендигин белгилеп, датка апабызды жоодо баатыр – үйдѳ кут деп эскерди.

Иш чаранын негизги максаты мамлекеттик ишмер, саясатчы, дипломат жана эл оозунда Курманжан датка жана Алай ханышасы деп аталган тарыхый инсаныбызды атын Кыргызстандан тышкары Түркия жана түрк дүйнѳсүнѳ таанытуу болуп саналат.

 
Categories

Бакыт Сейталиев: “Менин чыгармачылыкка келип калуума ата-энем түрткү болгон”

Кыргыз маданиятында жеңил-желпи той ырлардын доору жүрүп, заманы гүлдөп турган учур. Ошентсе да заман менен кошо агылып кетпей, салмактуу ырларды чыгарып, өз жолун таап келе жаткандар да жок эмес. Мындай таланттардын бири Бакыт Сейталиев. Ал өзү жаш болгонуна карабай элдин жүрөгүнөн түнөк тапчу маанилүү, салмактуу обондорду жаратып келет. Чыгармаларын өзүнөн башка да бир топ белгилүү ырчылар аткарып, калктын калың катмарына сиңирүүдө. Айтсак, “Акшооланын ыры” аттуу обону үйлөнүп жаткан жаштардын гимнине айланды десек болот. Көп сүйлөбөгөн, оор басырыктуу каарманыбыз менен азын-оолак баарлаштык.

Бакыт мырза, саламатсызбы? Чыгармачылыкка кантип аралашып калдыңыз эле? Ким түрткү болду?

Саламатчылык, Кудайга шүгүр. “Уядан эмнени көрсө, учканда ошону аласың” деген сөз бар эмеспи, анын сыңары мен эс тартканы ата-энемдин аткарган ырлары менен уктап, ойгончумун. Ата – балага сынчы дейт го, менин чыгармачылыкка келип калуума ата-энем түрткү болгон, анткени мен алардын ырдаган эски ырлары менен сугарылгам, андан тышкары, эки жакка чыкканда атамдын унаасындагы Асанкалый Керимбаев, Түгөлбай Казаков, Рысбай Абдыкадыров, Токон Эшпаев, Жолдошбек Мамажанов жана башка кыргыздын улуу обончу, аткаруучуларынын ырларын угуп чоңойдум. Негедир мага ошол ырлар дүйнөмө жакын болчу.

Негизи эле баланын ким болору балачагында эле билинет деп коюшат го. Сиз кичинеңизде ким болсом деп кыялданчу элеңиз?

-Мен Талас облусуна караштуу Кара-Буура районунун Чоң-Кара-Буура айылында 1993-жылы 20-октябрда жарык дүйнөгө келгем. Кичинемден комуздун коштоосунда ырдадым. Андан кийин гитара менен ырдап жүрдүм. Кийин аккордеонго кызыгуум артып аны үйрөндүм. Жашымдан  чыгармачылык, спорт жаатынан эл алдына чыгып көндүм. Бул эки жолдогу алгачкы устатым –  атам. Эки жолду кантип чогуу алып кетүүмө болот деген суроо жаралып, актёр болууну кааладым. Анткени, мен актёр болсом, өзүмдө болгон бар өнөрүмдүн баарын колдоно аларымды түшүндүм. Чоң-Кара-Буура орто мектебин аяктагандан кийин 2012-жылы  борбордогу Кыргыз-Түрк “Манас” университетиндеги көркөм өнөр факультетинин театралдык өнөр бөлүмүнө тапшырып, 2017-жылы ийгиликтүү аяктадым. Актёрдук чеберчилик боюнча раматылык устатым Марат Козукеевден сабак алганым үчүн сыймыктанам. Анткени актёрдук чеберчилиги күчтүү аябагандай мыкты тажрыйбалуу актёр эле.

 Алгачкы обонуңузду качан чыгаргансыз? Өнөр жолундагы устатыңыз ким? Негизи эле устат деген ким?

-Өзүмдүн жеке чыгармачылыгым студент кезимде ойгонду десем болот, анткени 2015- жылдан баштап алгачкы ырларыбыз чыга баштады. Бул чыгармачылык жолум мени жашоодогу устатыма жолуктурду.  Ал – кыргыз элине белгилүү акын, жазуучу Жыпар Исабаева. Учурда мен обонун, эжем сөзүн жазып, чыгармачылык жолунда чогуу баратабыз. Анткени, менин обондуу ырларымдын баары Жыпар эжемдин калемине таандык.

Көпчүлүккө маалым “Акшоола” телесериалынын саундтреги сиздин обонуңузга таандык. Эмне себептен ал ырды алгач өзүңүз ырдап чыккан жоксуз?

– Жыпар эжемдин “Адашкандар” романынын негизинде тартылган “Акшоола” телесериалындагы ” Акшооланын ыры” деген саундтректи Акшооланын өзү аткарганын туура көрдүк, ал образды жараткан албетте Самара Каримова. Ал эми өзүбүз алгач “Акшооланын ыры” деген чыгармабызды өзүбүздүн тоюбузда аткардым, анткени бул ыр өз теңин тапкан бактылуу адамдын ыры. Ошол үчүн өзүбүздүн тоюбузда аткарууну туура көрдүк.

Алгач обон жаратып анан сөзүн издейсизби, же тескерисинче сөзүн таап алып анан кайрыгын жаратасызбы?

–  Менин обондорумдун баары сөзгө карап чыккан. Сөзү жок кайрыктарым дагы бар. Акындын сөзү купулума толгон болсо,  ал менин дүйнөмдө жашайт,  ал муңдуу болобу, же шаңдуу болобу , ошол абалдын үнүн  жүрөгүм аркылуу алып өтөм, жүрөктөн чыккан сөз жүрөккө жетет деп ойлойм, ал ыр кандай абалда болсун, өз угарманын табат деп.

Кыргыз обончуларынан кимдерди баалайсыз жана кандай өзгөчөлүктөрү үчүн?

   -Мен жогоруда айтып өткөн  Рысбай Абдыкадыров, Асанкалый Керимбаев, Түгөлбай Казаков жана башка ушул сыяктуу мурунку улуу адамдардын чыгармачылыгын баалайм, алардын обондору алардын сөзгө болгон табити купулума толот.